Polski ekosystem AI

Spora część internetu mówi dziś głosem wygenerowanym przez AI. I jest niemała szansa, że stoi za nim technologia, którą stworzyli dwaj koledzy z polskiego liceum. A kiedy media piszą o fabrykach AI - wielkich centrach obliczeniowych, w których trenuje się modele - wcale nie trzeba patrzeć za ocean: jedna z pierwszych w tej części Europy komercyjnych fabryk AI stoi w Poznaniu.

W tym artykule pokażę Ci polski ekosystem AI z trzech stron: firmy z polskim rodowodem, które grają w światowej lidze, fabryki AI budowane w Krakowie i Poznaniu oraz superkomputery i chmurę, dzięki którym polskie modele mają na czym się uczyć.

Firmy z polskim rodowodem

Najgłośniejsza historia to ElevenLabs - lider syntezy mowy, czyli generowania głosu przez AI. Od razu uczciwa rama: formalnie firma została założona w 2022 roku w Londynie. Stworzyli ją jednak dwaj Polacy, koledzy jeszcze ze szkolnych czasów - Mateusz Staniszewski, dziś dyrektor generalny (CEO), i Piotr Dąbkowski, dyrektor techniczny (CTO) (Wikipedia, Forbes). Skalę sukcesu najlepiej oddają liczby: na początku 2026 roku firma zamknęła rundę finansowania serii D o wartości 500 mln dolarów, przy wycenie całej firmy na 11 mld dolarów (elevenlabs.io).

Druga historia to Wordware - polsko-brytyjski startup założony przez Filipa Kozerę i Roberta Chandlera. Firma zaczynała jako platforma do budowy agentów AI w języku naturalnym: zamiast programować, wystarczyło opisać zwykłymi zdaniami, co agent ma robić. Wordware zebrał rekordową rundę zalążkową (seed) w wysokości 30 mln dolarów, a na tamtej platformie budowały m.in. Instacart i Runway (ITwiz). Dziś głównym produktem firmy jest Sauna - asystent AI, którego fundamentem jest trwała pamięć: zamiast zaczynać każdą rozmowę od zera, uczy się Twojego sposobu pracy (wordware.ai).

I to nie są dwa odosobnione przypadki. Serwis AIPORT.pl prowadzi indeks polskiego AI: 125 firm, ludzi i projektów - od Bielika po ElevenLabs (AIPORT.pl). Jeśli chcesz poczuć skalę tego ekosystemu, to dobre miejsce na start.

Fabryki AI - Polska buduje moc obliczeniową

Firmy to jedna strona medalu. Druga to infrastruktura - bo modele AI trzeba na czymś trenować i uruchamiać. Tu na scenę wchodzą fabryki AI (z ang. AI factory): centra obliczeniowe z tysiącami procesorów graficznych (GPU), zaprojektowane specjalnie do pracy z modelami sztucznej inteligencji. Polska ma trzy takie fabryki - jedna już działa, dwie są w budowie.

Dwie są publiczne i powstają w ramach europejskiego programu EuroHPC:

Gaia AI Factory w Krakowie - odpowiada za nią Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet AGH. To inwestycja za 70 mln euro, finansowana po połowie przez Polskę i Unię Europejską, z ponad 1000 GPU na pokładzie. Projekt zainaugurowano w maju 2026 roku, ale sam superkomputer jest jeszcze w budowie - Cyfronet zapowiada dostęp dopiero “po pełnej instalacji i uruchomieniu komputera Gaia” (Cyfronet, gov.pl).
PIAST-AI w Poznaniu - buduje ją Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS), a koszt to ok. 420 mln zł. Pierwsze usługi mają ruszyć w III kwartale 2026 roku, a pełną moc fabryka osiągnie w 2027 (PCSS, ITwiz).

Trzecia fabryka gra w innej kategorii, bo jest komercyjna. Firma Beyond.pl uruchomiła w Poznaniu jedną z pierwszych w Europie Środkowo-Wschodniej komercyjnych suwerennych fabryk AI. Jej sercem jest NVIDIA DGX SuperPOD - gotowy system superkomputerowy NVIDII, który spina wiele procesorów graficznych w jedną maszynę - wyposażony w układy B200, czyli procesory graficzne NVIDII zaprojektowane z myślą o pracy z AI. Fabryka działa w kampusie o mocy 100 MW - to jedyne centrum danych w Unii Europejskiej z certyfikatami niezawodności Rated 4 i Class 4 (Beyond.pl). I na tym nie koniec: Beyond.pl wspólnie z miastem zabiega o to, żeby w Poznaniu powstała także Baltic AI GigaFactory (Beyond.pl).

Superkomputery i chmura

Jest jeszcze trzecia warstwa tej układanki. W Akademickim Centrum Komputerowym Cyfronet AGH w Krakowie pracują superkomputery Helios i Athena. Helios, z mocą ok. 35 PFlops (petaflopsów - to jednostka tempa obliczeń; im więcej, tym szybciej maszyna liczy), jest najszybszym superkomputerem w Polsce. I to właśnie na Heliosie i Athenie trenowano Bielika - polski model językowy, o którym więcej przeczytasz w pierwszym artykule tej sekcji (DCD, naukawpolsce.pl).

Do tego dochodzi chmura. Jeśli firma chce korzystać z otwartych modeli językowych, ale nie ma własnej serwerowni, może sięgnąć po Polcom AI Cloud - usługę, która serwuje otwarte modele (LLM) z infrastruktury zlokalizowanej w Polsce (polcom.com.pl).

Sam rynek centrów danych też się organizuje: Atman, Beyond.pl, Data4, Equinix oraz należąca do Play firma 3S Data Center powołały Polish Data Center Association, wspólne stowarzyszenie branży (ITwiz).

Dlaczego to ważne

Mogłoby się wydawać, że to wyliczanka dla pasjonatów serwerowni. Ale klucz jest prosty: własna infrastruktura oznacza, że dane i modele działają pod europejskim prawem - niezależnie od decyzji podejmowanych za oceanem. To suwerenność cyfrowa w skali kraju. A w następnym artykule zobaczysz tę samą ideę w skali najmniejszej z możliwych: Twojego własnego komputera.

Źródła i dalsze lektury

Wikipedia: ElevenLabs - historia i podstawowe fakty o firmie
Forbes: How a tiny Polish startup became the multi-billion-dollar voice of AI - reportaż o założycielach ElevenLabs
ElevenLabs: Series D - oficjalne ogłoszenie rundy finansowania serii D
ITwiz: Wordware zebrał 30 mln dolarów - o rundzie seed i klientach platformy
Wordware: o firmie - o zwrocie od platformy dla agentów do asystenta Sauna
AIPORT.pl: Ludzie polskiego AI - indeks 125 polskich firm, ludzi i projektów AI
Cyfronet: Gaia AI Factory - oficjalna strona projektu
gov.pl: Gaia AI - fabryka sztucznej inteligencji powstaje w Krakowie - komunikat rządowy o krakowskiej fabryce AI
PCSS: PIAST-AI - oficjalna strona projektu
ITwiz: PCSS zbuduje AI Factory za 420 mln zł - o budżecie i harmonogramie PIAST-AI
Beyond.pl: Sovereign AI Factory - komunikat o uruchomieniu komercyjnej fabryki AI
Beyond.pl: Baltic AI GigaFactory - o wspólnej inicjatywie Beyond.pl i Poznania
Data Center Dynamics: Gaia AI supercomputer launched in Kraków - o projekcie Gaia AI Factory i superkomputerach Cyfronetu
naukawpolsce.pl: Bielik wylądował - o treningu Bielika na superkomputerach Cyfronetu
Polcom AI Cloud - oficjalna strona usługi
ITwiz: polskie stowarzyszenie data center - o powołaniu Polish Data Center Association

Częste pytania

Jakie znane firmy AI założyli Polacy?

Najgłośniejsza jest ElevenLabs - lider syntezy mowy założony w Londynie przez Mateusza Staniszewskiego i Piotra Dąbkowskiego, wyceniany na 11 mld dolarów (początek 2026). Z polskim udziałem powstało też Wordware, które zebrało rekordową rundę seed 30 mln dolarów, a dziś rozwija asystenta AI o nazwie Sauna.

Co to jest fabryka AI?

Centrum obliczeniowe z tysiącami procesorów graficznych (GPU), zaprojektowane do trenowania i uruchamiania modeli AI. Polska ma trzy fabryki AI, ale na razie działa jedna - komercyjna Beyond.pl w Poznaniu. Dwie publiczne, budowane w ramach europejskiego programu EuroHPC, dopiero powstają: Gaia w Krakowie (projekt zainaugurowano w maju 2026) i PIAST-AI w Poznaniu.

Gdzie trenowano polskie modele językowe?

Bielik powstał na superkomputerach Helios i Athena w Cyfronecie AGH w Krakowie. Helios to najszybszy superkomputer w Polsce (ok. 35 PFlops).

made with ❤️ by aitomate.pl - Łukasz Podgórski